Czym jest samoregulacja?
Samoregulacja to umiejętność zdolność do świadomego kontrolowania i zarządzania własnymi myślami, emocjami i zachowaniami, aby osiągnąć określone cele, radzić sobie ze stresem i utrzymywać równowagę psychiczną.
W ujęciu Stuarta Shankera, twórcy podejścia Self-Reg, samoregulacja wiąże się z rozumieniem jak zachowania i odczucia odzwierciedlają poziom napięcia, pobudzenia i stresu oraz ze świadomym regulowaniem ich odpowiednio do sytuacji. Jest to umiejętność praktyczna, której dzieci i młodzież uczą się od ważnych w ich życiu dorosłych poprzez bycie regulowanymi z zewnątrz oraz współregulację (czyli wzajemną regulację). Stuart Shanker często przeciwstawia ją samokontroli, która bywa zawodna.
Po co samoregulacja w szkole?
Samoregulacja dla nauczycieli? Ale po co?
Według dr Stuarta Shankera zdolność do samoregulacji stanowi podstawę:
- zdolności do koncentracji i uczenia się
- zdolności do kontroli własnych zachowań
- dobrych relacji
- a także motywacji.
Dlatego w roli nauczyciela dobrze jest znać podstawy samoregulacji oraz rozumieć zachowania i trudności z nauką uczniów w kontekście stresu, pobudzenia, napięcia i stanów emocjonalnych. Dzięki świadomości tych procesów bowiem możemy wspierać naukę, rozwój i właściwe zachowanie uczniów oraz dobre relacje rówieśnicze (a więc zapobiegamy przemocy rówieśniczej).
W czym samoregulacja pomaga nauczycielom?
Samoregulacja pomaga lepiej zrozumieć zachowania i trudności uczniów oraz skuteczniej radzić sobie z problemami, bez nadmiernego stresu i frustracji. Dzięki niej możemy wybrać właściwe strategie postępowania i zadbać o długofalowe dobre skutki zamiast wciąż walczyć z tymi samymi zachowaniami, coraz bardziej zniechęcać uczniów do nauki i samemu ulegać coraz większemu wyczerpaniu.
Samoregulacja wspiera też samych nauczycieli i przeciwdziała wypaleniu zawodowemu. Dzięki niej możemy mądrze zaopiekować się własnym poziomem energii. A wyregulowany nauczyciel jest szansą na regulację u uczniów – to od dorosłych bowiem zaczyna się samoregulacja dzieci i młodzieży.
Self-Reg i metoda ZUZA samoregulacji
Jestem certyfikowaną trenerką Self-Reg (poziom Facylitatora) przeszkoloną przez ośrodek the Mehrit Centre w Kanadzie założony i prowadzony przez dr Stuarta Shankera. Od około 10 lat pracuję z rodzicami, nauczycielami, pedagogami, psychologami oraz innymi specjalistami pracującymi z dziećmi i młodzieżą, pomagając im lepiej zrozumieć i wspierać dzieci i młodzież.
Obecnie na bazie wiedzy na temat samoregulacji i Self-Reg oraz innych podejść (m.in. Ricka Hansona, Kristin Neff, Stephena W. Porgesa) oraz własnych doświadczeń w roli mamy oraz nauczycielki, rozwijam własną autorską metodę ZUZA samoregulacji. Wkrótce ukaże się moja książka na temat tej metody oraz samoregulacji w praktyce.
Szkolenia dla kadry online i stacjonarne
Chętnie zorganizuję szkolenie dostosowane do potrzeb Państwa kadry nauczycielskiej – stacjonarne w Państwa placówce, online w formie webinaru lub kursu lub w formie hybrydowej. Poniżej zamieszczam kilka gotowych propozycji szkoleń. Aby uzyskać wycenę, proszę o wiadomość na adres kontakt@nataliafedan.pl
Cykl szkoleniowy dla nauczycieli „Samoregulacja w szkole, klasie i w indywidualnych przypadkach”
Czas trwania: po 2 spotkania × 2 godziny dla 2 lub 3 grup nauczycieli (maksymalnie po 30 osób)
Cena: w zależności od liczebności kadry
Forma: warsztaty praktyczne z elementami mini–wykładu, pracy w grupach i refleksji
Prowadząca: Natalia Fedan – psycholożka / trenerka samoregulacji (certyfikowana facylitatorka Self–Reg, twórczyni metody ZUZA)
CEL OGÓLNY CYKLU
Rozwój kompetencji nauczycieli w zakresie rozumienia i wspierania samoregulacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
Szkolenia pomogą nauczycielom:
- rozpoznawać źródła zachowań uczniów zamiast reagować tylko na ich objawy,
- dostosowywać środowisko klasy i rytm dnia do możliwości układu nerwowego ucznia,
- budować atmosferę współregulacji i bezpieczeństwa, który wspiera proces uczenia się i relacje.
Całość opiera się na podejściu Self–Reg Stuarta Shankera oraz autorskim modelu ZUZA – Zrozumienie, Ukojenie, Zadbanie, Adaptacja.
CZĘŚĆ I – „Zrozumieć ucznia: diagnoza samoregulacyjna w 4 obszarach”
Czas trwania: 2 godziny dla grupy maksymalnie 30-osobowej
Cele:
- Zrozumienie różnicy między samoregulacją a samokontrolą.
- Poznanie 4 obszarów modelu ZUZA: Zrozumienie – Ukojenie – Zadbanie – Adaptacja jako procesu wspierania ucznia.
- Umiejętność rozpoznawania sygnałów przeciążenia układu nerwowego i stresorów w 4 obszarach:
- ciało,
- emocje,
- umysł,
- relacje.
- Analiza zachowań uczniów z perspektywy reakcji stresowych, poziomu napięcia i pobudzenia oraz przyczyn w stresie i/lub braku umiejętności, a nie z poziomu oceny zachowań.
Przykładowe treści i działania:
- Mini–wykład: „Mózg uczący się i mózg przetrwania” – dlaczego dzieci nie reagują na polecenia w stresie.
- Praca warsztatowa: diagnoza ucznia w 4 obszarach ZUZA
- wczesne sygnały przeciążenia,
- typowe zachowania w stresie,
- stresory,
- czynniki przywracające poczucie bezpieczeństwa,
- umiejętności, które uczeń już ma i te, których potrzebuje.
- Refleksja: „Na co mam wpływ? Co mogę zmienić, by pomóc uczniowi wrócić do równowagi?”
Rezultaty:
- Nauczyciel potrafi „odczytywać zachowanie” ucznia jako informację o stanie jego układu nerwowego.
- Umie opracować profil samoregulacyjny ucznia – pomocny w planowaniu pracy edukacyjnej.
CZĘŚĆ II – „Klasa i szkoła sprzyjająca samoregulacji i współregulacji”
Czas trwania: 2 godziny dla grupy
Cele:
- Poznanie zasad tworzenia środowiska edukacyjnego sprzyjającego samoregulacji.
- Rozwijanie umiejętności nauczyciela jako współregulatora (rola dorosłego w obniżaniu napięcia w grupie).
- Zastosowanie modelu ZUZA w planowaniu życia klasy i organizacji dnia.
- Budowanie atmosfery bezpieczeństwa i dobrostanu w 4 wymiarach: ciało, emocje, umysł, relacje.
Przykładowe treści i działania:
- Audyt klasy i rytmu dnia pod kątem stresorów sensorycznych i emocjonalnych.
- Ćwiczenie: projektowanie mikrośrodowiska regulacyjnego (np. kącik ciszy, ruchu, emocji).
- Współregulacja w relacji nauczyciel–uczeń i uczeń–uczeń – praktyczne scenki i przykłady.
- Planowanie działań wspierających samoregulację w czterech obszarach ZUZA (Zrozumienie – Ukojenie – Zadbanie – Adaptacja).
- Mini–praktyka dla nauczycieli: szybkie techniki regulacji i odzyskiwania spokoju.
Rezultaty:
- Nauczyciele potrafią tworzyć przestrzeń i rytm dnia sprzyjające koncentracji, relacjom i nauce.
- Wiedzą, jak wspierać uczniów w napięciu, zamiast reagować karą lub upomnieniem.
- Wprowadzają realne zmiany w organizacji klasy i sposobie komunikacji.
Efekty całego cyklu
Po ukończeniu obu szkoleń nauczyciele:
- rozumieją mechanizmy stresu i samoregulacji u uczniów,
- potrafią reagować z ciekawością zamiast oceną,
- rozpoznają i minimalizują stresory w 4 obszarach: ciało – emocje – umysł – relacje,
- potrafią wspierać siebie i uczniów w powrocie do równowagi,
- współtworzą szkołę, w której można uczyć się w spokoju, relacji i poczuciu bezpieczeństwa.
Istnieje też możliwość wydłużenia godzin szkolenia oraz formy hybrydowej (online webinar lub minikurs wideo + stacjonarnie część praktyczna) lub odbywającej się całkowicie online (Clickmeeting i Google Meet).
